Pszczoły zimą

Pszczoły są owadami, których ciała muszą być utrzymywane w temperaturze powyżej 8 stopni Celsjusza. Kiedy temperatura jest niższa, ich ciała drętwieją, a pszczoły umierają. Pojedyncze pszczoły nie przetrwałyby zimy, jednak dzięki zwartej grupie w ulu mogą zbić się w tzw. kłąb zimowy utrzymujący temperaturę w wysokości 33 stopni Celsjusza. Zazwyczaj taki kłąb zajmuje kilka ramek, a jego otoczkę tworzy grupa pszczół, która ma na celu niedopuszczenie do zbytniego wychłodzenia wnętrza kłębu. Machają one skrzydłami i w ten sposób wytwarzają energię cieplną. Wraz ze zmianą temperatury na zewnątrz ula, pszczoły podwyższają ją lub obniżają w jego wnętrzu.

Co robią pszczoły podczas zimowli?

Przede wszystkim pszczoły nigdy nie zasypiają. Nie dotyczy ich zatem zapadanie w zimowy sen. Dzięki tworzeniu kłębu zimowego są w stanie przetrwać najtrudniejsze miesiące roku. Zimowanie pszczół trwa od listopada do marca. Zazwyczaj czas bez lotów pszczół to około 4-6 miesięcy. W tym czasie pszczoły uwieszają kłąb w dolnej części ula, na plastrach wolnych od pokarmu, mając nad sobą zapasy zimowe. W miarę ubywania pokarmu kłąb przesuwa się bardziej do góry. Czynności owadów są wtedy zwolnione i osłabione. Aby utworzyć odpowiedni kłąb, młode pszczoły zajmują miejsca w pustych komórkach plastrów, a starsze chwytają się odnóżami, tworząc kulę. Starsze robotnice nadal ciężko pracują i dzięki poruszaniu swoich skrzydeł, wydzielają niezbędną do życia energię cieplną.

Wewnątrz ula utrzymuje się temperatura około 18-20 stopni Celsjusza w porze zimowej i aż 34 stopnie Celsjusza w czasie przedwiośnia, gdy królowa-matka złoży pierwsze jajeczka. Pszczoły tworzą kłąb już chłodną jesienią. Do zimy natomiast pszczoły przygotowują się właściwie już od wiosny. Gromadzą nektar, który następnie przerabiają na miód. Ponadto ważnym pokarmem magazynowanym przez pszczoły jest również pierzga. Jest ona niezbędna zwłaszcza na przedwiośniu, kiedy rozpoczyna się karmienie czerwi, a pszczoły nie wylatują jeszcze z ula. Pszczoły przygotowują się również do zimy, wypędzając z uli trutnie. Trwa to zazwyczaj 3-7 dni. Skupianie się pszczół w zimowy kłąb zależy od siły roju. Na początku kłęby są niestałe. Skupiają się jedynie gdy jest chłodno, a rozchodzą w ciągu ciepłego dnia. Najpierw chłodzeniu ulegają pszczoły na skrajnych plastrach i na dole ula. Zaczynając zatem przemieszczać się w kierunku ciepłego centrum. Wówczas kłąb się zagęszcza.

Warunki dobrej zimowli

Aby zimowla przebiegła prawidłowo, muszą być spełnione pewne warunki. Niektóre są zależne od staranności i sumienności pszczelarza, a na inne nie ma on wpływu. W dużym stopniu zależy to od właściwego przygotowania rodzin na ekstremalne warunki. Przede wszystkim w ulu musi być dostateczna ilość pokarmu. Zapas musi być także dobrze rozłożony. Pszczelarz powinien ponadto zadbać, aby wielkość gniazda była dostosowana do siły rodziny, co oznacza, że liczba ramek musi odpowiadać liczbie pszczół. Warto także zapewnić pszczołom dobrej jakości zimowy pokarm.

Warunkiem prawidłowej zimowli jest także temperatura, która nie jest zależna od pszczelarza. Szansą na przeżycie zimy przez pszczoły jest brak gwałtownych skoków temperatur. Kolejnym warunkiem jest także zapewnienie spokoju zimującym pszczołom. Każdy niepokój z zewnątrz powoduje większe spożycie pokarmu zimowego przez pszczoły. Nie każda zima trwa tyle samo, dlatego ważne jest, aby pszczołom wystarczyło pożywienia. Jeśli zjedzą je przedwcześnie, rodzina pszczela traci szanse na przeżycie tego trudnego okresu. Ważne jest również zabezpieczenie uli przed zaciekaniem i wiatrem, co w dużej mierze zależy od pszczelarza.

Co zagraża dobrej zimowli pszczół?

Na zimujące pszczoły duży wpływ ma zachowanie spokoju i ciszy w pobliżu pasieki. Warto zadbać o to, aby nie niepokoić pszczół niepotrzebnym hałasem zwierząt domowych lub dzikich, przejeżdżających pojazdów czy maszyn i innych urządzeń. Pasiece zagrażają także opady i wiatry, dlatego ważne jest, aby odpowiednio ochronić ule i zadbać o szczelność daszków, a także o konserwację pszczelich domów. Jednocześnie nie można zapominać o odpowiedniej wentylacji ula. Zawilgocone miejsce zwiększa śmiertelność pszczół. Duże szkody mogą wyrządzić również gryzonie. Mogą one niepokoić zimujące pszczoły, niszczyć plastry i zatwory. Aby nie doszło do takiej sytuacji, warto sprawdzać stan techniczny uli, ich szczelność oraz stosować wkładki wylotowe.